تەبىئەتنىڭ ئىلىم-پەن ساھەسىدىكى ئالدىنقى ئون شەخسى:

بېيجىڭ ئۇنىۋېرسىتېتىنىڭ يۈنلۇڭ ساۋغا يېڭى كورونا ۋىرۇسى تەتقىقاتى ئۈچۈن ئىسىم قويۇلدى

2022-يىلى 15-دېكابىر كۈنى، «تەبىئەت» ژۇرنىلى «تەبىئەتنىڭ 10» ناملىق ژۇرنىلىنى ئېلان قىلدى. بۇ تىزىملىكتە يىلدىكى مۇھىم ئىلمىي پائالىيەتلەرگە قاتناشقان ۋە بۇ يىلدىكى ئەڭ مۇھىم ئىلمىي پائالىيەتلەرگە ئۆزگىچە قاراش بىلەن قارىغان ئون كىشى بار.

«تەبىئەت ئالاھىدىلىكلىرى» ژۇرنىلىنىڭ باش مۇھەررىرى رىچ موناستېرسكىينىڭ ئېيتىشىچە، كرىزىسلار ۋە ھاياجانلىق بايقاشلارغا تولغان بىر يىلدا، تەبىئەت بىزگە ئالەمنىڭ ئەڭ يىراق مەۋجۇتلۇقىنى چۈشىنىشكە ياردەم بەرگەن ئاسترونوملاردىن، يېڭى تاج ۋە مايمۇن چېچەك يۇقۇمىدا مۇھىم رول ئوينىغان تەتقىقاتچىلاردىن، ئەزا كۆچۈرۈشنىڭ چەكلىمىسىنى بۇزۇپ تاشلىغان جىراھلاردىن ئون كىشىنى تاللاپ چىققان.

يۈنلۇڭ ساۋ بېيجىڭ ئۇنىۋېرسىتېتى بىئومېدىتسىنا چېگرا يېڭىلىق يارىتىش مەركىزى (BIOPIC) دىن. دوكتور ساۋ جېجياڭ ئۇنىۋېرسىتېتىنىڭ فىزىكا كەسپىدە باكلاۋۇرلۇق ئۇنۋانىغا ئېرىشكەن ۋە شاۋلياڭ شېنىڭ قول ئاستىدا خارۋارد ئۇنىۋېرسىتېتىنىڭ خىمىيە ۋە خىمىيە بىئولوگىيە فاكۇلتېتىدا دوكتورلۇق ئۇنۋانىغا ئېرىشكەن، ھازىر بېيجىڭ ئۇنىۋېرسىتېتى بىئومېدىتسىنا چېگرا يېڭىلىق يارىتىش مەركىزىدە تەتقىقات خادىمى. يۈنلۇڭ ساۋ بىر ھۈجەيرە تەرتىپلەش تېخنىكىسىنى تەرەققىي قىلدۇرۇشقا دىققەت قىلىپ كەلگەن بولۇپ، ئۇنىڭ تەتقىقاتى يېڭى كورونا ۋىرۇسىنىڭ تەرەققىياتىنى ئىز قوغلاپ، يېڭى مۇتانت تۈرلىرىنىڭ پەيدا بولۇشىغا سەۋەب بولىدىغان بەزى مۇتاتسىيەلەرنى مۆلچەرلەشكە ياردەم بەرگەن.

2020-يىلى 18-ماي، شياۋلياڭ شې/يۈنلۇڭ كاۋ قاتارلىقلار «Cell» ژۇرنىلىدا «ساغلاملىشىش باسقۇچىدىكى بىمارلارنىڭ B ھۈجەيرىلىرىنى يۇقىرى ئۈنۈملۈك بىر ھۈجەيرە تەرتىپى ئارقىلىق بايقالغان SARS-CoV-2 غا قارشى كۈچلۈك نېيتراللاشتۇرۇش ئانتىتېلاسى» ماۋزۇلۇق ماقالە ئېلان قىلدى. بۇ تەتقىقات ماقالىسى.

بۇ تەتقىقات يېڭى تىپتىكى كورونا ۋىرۇسى (SARS-CoV-2) نى نېيتراللاشتۇرۇش ئانتىتېلاسىنى تەكشۈرۈش نەتىجىسىنى دوكلات قىلىدۇ، بۇ تەكشۈرۈشتە يۇقىرى ئۈنۈملۈك بىر ھۈجەيرىلىك RNA ۋە VDJ تەرتىپلەش سۇپىسى ئىشلىتىلگەن بولۇپ، 60 ساقايغان COVID-19 بىمارىدىكى 8500 دىن ئارتۇق ئانتىگېنغا باغلانغان IgG1 ئانتىتېلاسىدىن 14 كۈچلۈك نېيتراللاشتۇرۇش مونوكلونال ئانتىتېلا بايقالغان.

بۇ تەتقىقات تۇنجى قېتىم يۇقىرى ئۈنۈملۈك يەككە ھۈجەيرىلىك تەرتىپلەشنىڭ بىۋاسىتە دورا بايقاش ئۈچۈن ئىشلىتىلىشى مۇمكىنلىكىنى، شۇنداقلا تېز ۋە ئۈنۈملۈك جەريان بولۇش ئەۋزەللىكىگە ئىگە ئىكەنلىكىنى كۆرسىتىپ بەردى، بۇ جەريان كىشىلەرنىڭ يۇقۇملۇق ۋىرۇسلارغا قارشى نېيترال ئانتىتېلانى تەكشۈرۈش ئۇسۇلىنى ئىنقىلابىيلاشتۇرۇشقا ۋەدە بېرىدۇ.

2022-يىلى 17-ئىيۇندا، شياۋلياڭ شې/يۈنلۇڭ كاۋ قاتارلىقلار «تەبىئەت» ژۇرنىلىدا «ئومىكرون يۇقۇملىنىشى كەلتۈرۈپ چىقارغان BA.2.12.1، BA.4 ۋە BA.5 دىن قۇتۇلۇش ئانتىتېلاسى» ناملىق ماقالە ئېلان قىلدى.

بۇ تەتقىقاتتا، Omicron مۇتانت تۈرى BA.2.12.1، BA.4 ۋە BA.5 نىڭ يېڭى تارماق تىپلىرىنىڭ Omicron BA.1 بىلەن يۇقۇملانغان ساقايغان بىمارلاردا ئىممۇنىتېت قېچىشىنىڭ كۈچىيىشى ۋە پلازما قېچىشىنىڭ كۆرۈنەرلىك دەرىجىدە نېيتراللىشىشى كۆرۈلگەنلىكى بايقالغان.

بۇ بايقاشلار BA.1 ئاساسلىق ئومىكرون ۋاكسىنىسىنىڭ ھازىرقى ئىممۇنىتېت سىستېمىسىدا كۈچەيتكۈچ سۈپىتىدە ئىشلىتىشكە بولمايدىغانلىقىنى ۋە قوزغىتىلغان ئانتىتېلانىڭ يېڭى مۇتانت تۈرىگە قارشى كەڭ دائىرىلىك قوغداش بىلەن تەمىنلىيەلمەيدىغانلىقىنى كۆرسىتىپ بېرىدۇ. بۇنىڭدىن باشقا، يېڭى كورونا ۋىرۇسىنىڭ «ئىممۇنىتېت ھاسىل قىلىش» ھادىسىسى ۋە ئىممۇنىتېت قېچىش مۇتاتسىيە نۇقتىلىرىنىڭ تېز تەرەققىي قىلىشى سەۋەبىدىن، ئومىكرون يۇقۇملىنىشى ئارقىلىق توپ ئىممۇنىتېتىغا ئېرىشىش ناھايىتى تەس.

2022-يىلى 30-ئۆكتەبىر، شياۋلياڭ شې/يۈنلۇڭ ساۋنىڭ گۇرۇپپىسى «ئىمپرېسسىيە قىلىنغان SARS-CoV-2 ھۇمۇر ئىممۇنىتېت سىستېمىسى بېسىلغان bioRxiv دا ئومىكرون RBD نىڭ يىغىلىشچان تەرەققىياتىنى قوزغىتىدۇ» ناملىق تەتقىقات ماقالىسىنى ئېلان قىلدى.

بۇ تەتقىقات XBB نىڭ BQ.1 دىن ئۈستۈنلۈكىنىڭ قىسمەن سپىنوسىننىڭ رېتسېپتور باغلىنىش دائىرىسى (RBD) سىرتىدىكى ئۆزگىرىشلەر بىلەن مۇناسىۋەتلىك بولۇشى مۇمكىنلىكىنى، XBB نىڭ سپىنوسىننىڭ N-تېرمىنال قۇرۇلما دائىرىسى (NTD) نى كودلايدىغان گېنومنىڭ بىر قىسىم جايلىرىدا مۇتاتسىيە بارلىقىنى ۋە XBB نىڭ NTD غا قارشى نېيتراللاشتۇرۇش ئانتىتېلاسىدىن قېچىپ قۇتۇلالايدىغانلىقىنى، بۇنىڭ BQ.1 ۋە ئۇنىڭغا مۇناسىۋەتلىك تارماق تىپلارغا ئىممۇنىتېتلىق كىشىلەرنى يۇقۇملاندۇرۇشىغا يول قويىدىغانلىقىنى كۆرسىتىپ بېرىدۇ. قانداقلا بولمىسۇن، NTD رايونىدىكى مۇتاتسىيەنىڭ BQ.1 دا ئىنتايىن تېز سۈرئەتتە يۈز بېرىۋاتقانلىقىنى ئەسكەرتىشكە ئەرزىيدۇ. بۇ مۇتاتسىيەلەر بۇ خىلدىكىلەرنىڭ ۋاكسىنا ئەملەش ۋە ئىلگىرىكى يۇقۇملىنىشلار ئارقىلىق ھاسىل قىلىنغان نېيتراللاشتۇرۇش ئانتىتېلاسىدىن قېچىپ قۇتۇلۇش ئىقتىدارىنى زور دەرىجىدە ئاشۇرىدۇ.

دوكتور يۈنلۇڭ كاۋ BQ.1 بىلەن يۇقۇملانغاندا XBB دىن مەلۇم دەرىجىدە ساقلىنىش مۇمكىنلىكىنى، ئەمما بۇنىڭ ئىسپاتى بىلەن تەمىنلەش ئۈچۈن تېخىمۇ كۆپ تەتقىقات ئېلىپ بېرىشقا توغرا كېلىدىغانلىقىنى ئېيتتى.

يۈنلۇڭ كاۋدىن باشقا، يەنە ئىككى كىشى دۇنياۋى ئاممىۋى سەھىيە مەسىلىلىرىگە قوشقان كۆزگە كۆرۈنەرلىك تۆھپىسى بىلەن بۇ تىزىملىككە كىردى، ئۇلار: لىسا ماككوركېل ۋە دىمىيا ئوگوينا.

لىسا ماككوركېل ئۇزۇن مۇددەتلىك COVID تەتقىقاتچىسى بولۇپ، بىمارلار رەھبەرلىكىدىكى تەتقىقات ھەمكارلىقىنىڭ قۇرغۇچى ئەزاسى بولۇش سۈپىتى بىلەن، ئۇ بۇ كېسەللىك توغرىسىدىكى كىشىلەرنىڭ تونۇشىنى ئاشۇرۇش ۋە تەتقىقاتقا مەبلەغ سېلىشقا ياردەم بەرگەن.

دىمىيە ئوگوينا نىگېرىيەدىكى نىگېر دېلتا ئۇنىۋېرسىتېتىنىڭ يۇقۇملۇق كېسەللىكلەر دوختۇرى بولۇپ، ئۇنىڭ نىگېرىيەدىكى مايمۇن چېچەك يۇقۇمى توغرىسىدىكى خىزمىتى مايمۇن چېچەك يۇقۇمىغا قارشى كۈرەشتە مۇھىم ئۇچۇرلارنى تەمىنلىدى.

2022-يىلى 10-يانۋار، مارىلاند ئۇنىۋېرسىتېتى تېببىي ئىنىستىتۇتى دۇنيادىكى تۇنجى قېتىم گېن تەھرىرلەنگەن چوشقا يۈرەك ئىمپىلانتىنىڭ تىرىك ئادەمگە مۇۋەپپەقىيەتلىك ئورنىتىلغانلىقىنى ئېلان قىلدى. 57 ياشلىق يۈرەك كېسىلى بىمارى داۋىد بېننېتنىڭ ھاياتىنى قۇتقۇزۇش ئۈچۈن گېن تەھرىرلەنگەن چوشقا يۈرەك ئىمپىلانتى قىلىندى.

گەرچە بۇ چوشقا يۈرىكى داۋىد بېننېتنىڭ ئۆمرىنى پەقەت ئىككى ئاي ئۇزارتقان بولسىمۇ، ئۇ زور مۇۋەپپەقىيەت ۋە تاشقى ئەزالارنى كۆچۈرۈش ساھەسىدىكى تارىخىي بۆسۈش بولدى. گېنى ئۆزگەرتىلگەن چوشقا يۈرىكىنى ئىنسانلارغا كۆچۈرۈش ئوپېراتسىيەسىنى تاماملىغان گۇرۇپپىغا رەھبەرلىك قىلغان جىراھ مۇھەممەد موھىئۇددىن شۈبھىسىزكى، تەبىئەتنىڭ يىللىق ئەڭ ياخشى 10 ئادەم تىزىملىكىگە كىرگۈزۈلگەن.

باشقا بىر قانچە كىشى ئالاھىدە ئىلمىي نەتىجىلەرنى ئىلگىرى سۈرۈش ۋە مۇھىم سىياسەت ئىلگىرىلەشلىرى ئۈچۈن تاللاندى، بۇنىڭ ئىچىدە NASA نىڭ Goddard ئالەم بوشلۇقى مەركىزىدىكى ئاسترونوم Jane Rigby بار بولۇپ، ئۇ Webb ئالەم تېلېسكوپىنىڭ تېلېسكوپنى ئالەم بوشلۇقىغا ئېلىپ چىقىش ۋە نورمال ئىشلەش، ئىنسانىيەتنىڭ ئالەمنى تەكشۈرۈش ئىقتىدارىنى يېڭى ۋە يۇقىرى سەۋىيىگە كۆتۈرۈش ۋەزىپىسىدە مۇھىم رول ئوينىدى. Alondra Nelson ئامېرىكا پەن-تېخنىكا سىياسىتى ئىشخانىسىنىڭ ۋاقىتلىق مۇدىرى بولۇش سۈپىتى بىلەن، پرېزىدېنت بايدىن ھۆكۈمىتىگە ئىلمىي پۈتۈنلۈك سىياسىتى ۋە ئوچۇق ئىلىم-پەنگە ئائىت يېڭى يېتەكچى پىرىنسىپلارنى ئۆز ئىچىگە ئالغان ئىلىم-پەن كۈنتەرتىپىنىڭ مۇھىم ئېلېمېنتلىرىنى تەرەققىي قىلدۇرۇشقا ياردەم بەردى. كالىفورنىيە ئۇنىۋېرسىتېتى سان فىرانسىسكودىكى ئابورت تەتقىقاتچىسى ۋە نوپۇسشۇناس Diana Greene Foster ئامېرىكا ئالىي سوت مەھكىمىسىنىڭ ئابورت ھوقۇقىنى قانۇنىي قوغداشنى بىكار قىلىش قارارىنىڭ كۈتۈلگەن تەسىرى توغرىسىدا مۇھىم سانلىق مەلۇماتلار بىلەن تەمىنلىدى.

بۇ يىللىق ئالدىنقى ئون تىزىملىكتە كىلىمات ئۆزگىرىشى ۋە باشقا دۇنياۋى كرىزىسلارنىڭ تەرەققىياتىغا مۇناسىۋەتلىك ئىسىملارمۇ بار. ئۇلار: بىرلەشكەن دۆلەتلەر تەشكىلاتىنىڭ باش كاتىپى ئانتونيو گۇتېررېس، بېنگالنىڭ داككا شەھىرىدىكى خەلقئارا كىلىمات ئۆزگىرىشى ۋە تەرەققىيات مەركىزىنىڭ مۇدىرى سالىمۇل خۇق ۋە بىرلەشكەن دۆلەتلەر تەشكىلاتى ھۆكۈمەتلەر ئارا كىلىمات ئۆزگىرىشى كومىتېتى (IPCC) دىكى ئۇكرائىنا ۋەكىللەر ئۆمىكىنىڭ باشلىقى سۋىتلانا كراكوۋسكا.