ئۆپكە راكى بىمارلىرى ئۈچۈن، MRD تەكشۈرۈشى زۆرۈرمۇ؟

MRD (Minimal Residual Disease) ياكى Minimal Residual Disease، راك داۋالىشىدىن كېيىن بەدەندە ساقلىنىپ قالغان ئاز ساندىكى راك ھۈجەيرىلىرى (داۋالاشقا جاۋاب بەرمەيدىغان ياكى قارشىلىق كۆرسىتىدىغان راك ھۈجەيرىلىرى).
MRD بىئولوگىيىلىك بەلگە سۈپىتىدە ئىشلىتىلىشى مۇمكىن، بۇنىڭ نەتىجىسى ئىجابىي بولسا، راك داۋالىشىدىن كېيىنمۇ قالغان يارىلارنى بايقىغىلى بولىدۇ (راك ھۈجەيرىلىرى تېپىلىدۇ، قالغان راك ھۈجەيرىلىرى راك داۋالىشىدىن كېيىن ئاكتىپلىشىپ كۆپىيىشكە باشلايدۇ، بۇ كېسەللىكنىڭ قايتا قوزغىلىشىغا سەۋەب بولىدۇ)، ئەمما مەنپىي بولسا، راك داۋالىشىدىن كېيىن قالغان يارىلارنىڭ بايقىلمايدىغانلىقىنى كۆرسىتىدۇ (راك ھۈجەيرىلىرى تېپىلمايدۇ).
MRD سىنىقىنىڭ قايتا پەيدا بولۇش خەۋپى يۇقىرى بولغان دەسلەپكى باسقۇچتىكى كىچىك ھۈجەيرىلىك بولمىغان ئۆپكە راكى (NSCLC) بىمارلىرىنى بايقاش ۋە رادىكال ئوپېراتسىيەدىن كېيىن ياردەمچى داۋالاشنى يېتەكلەشتە مۇھىم رول ئوينايدىغانلىقى ھەممىگە مەلۇم.
MRD قوللىنىلىدىغان ئەھۋاللار:

ئوپېراتسىيە قىلغىلى بولىدىغان دەسلەپكى باسقۇچلۇق ئۆپكە راكى ئۈچۈن

1. دەسلەپكى باسقۇچتىكى كىچىك ھۈجەيرىلىك بولمىغان ئۆپكە راكى بىمارلىرىنى رادىكال ئېلىۋەتكەندىن كېيىن، MRD مۇسبەت بولسا، قايتا پەيدا بولۇش خەۋپىنىڭ يۇقىرى ئىكەنلىكىنى كۆرسىتىپ بېرىدۇ ھەمدە يېقىندىن كۆزىتىشنى تەلەپ قىلىدۇ. MRD نى ھەر 3-6 ئايدا بىر قېتىم كۆزىتىش تەۋسىيە قىلىنىدۇ؛
2. MRD غا ئاساسەن ئوپېراتسىيە قىلغىلى بولىدىغان كىچىك ھۈجەيرىلىك بولمىغان ئۆپكە راكىنىڭ ئوپېراتسىيە مەزگىلىدىكى كلىنىكىلىق سىنىقىنى ئېلىپ بېرىش ۋە ئوپېراتسىيە مەزگىلىدىكى ئەڭ ئېنىق داۋالاش ئۇسۇللىرىنى تەمىنلەش تەۋسىيە قىلىنىدۇ.
3. MRD نىڭ ھەر ئىككى خىل بىماردا، يەنى قوزغاتقۇچ گېنى مۇسبەت ۋە قوزغاتقۇچ گېنى مەنپىي بىمارلاردا، ئايرىم-ئايرىم ھالدا رولىنى تەتقىق قىلىشنى تەۋسىيە قىلىمىز.

يەرلىك دەرىجىدە تەرەققىي قىلغان كىچىك ھۈجەيرىلىك بولمىغان ئۆپكە راكى ئۈچۈن

1. يەرلىك دەرىجىدە تەرەققىي قىلغان كىچىك ھۈجەيرىلىك بولمىغان ئۆپكە راكىنى رادىكال خىمىيىلىك رادىئاتسىيەلىك داۋالاشتىن كېيىن تولۇق ئەسلىگە كەلگەن بىمارلارغا MRD سىنىقى تەۋسىيە قىلىنىدۇ، بۇ كېسەللىكنىڭ دىئاگنوزىنى بېكىتىش ۋە كېيىنكى داۋالاش ئىستراتېگىيىلىرىنى تۈزۈشكە ياردەم بېرىدۇ.
2. خىمىيىلىك رادىئاتسىيەلىك داۋالاشتىن كېيىن MRD غا ئاساسلانغان بىرلەشتۈرۈش داۋالاش ئۇسۇلىنىڭ كلىنىكىلىق سىناقلىرى ئارقىلىق مۇمكىن قەدەر توغرا بىرلەشتۈرۈش داۋالاش ئۇسۇللىرىنى تەمىنلەش تەۋسىيە قىلىنىدۇ.
ئىلغار كىچىك ھۈجەيرىلىك بولمىغان ئۆپكە راكى ئۈچۈن
1. كىچىك ھۈجەيرىلىك بولمىغان ئۆپكە راكىنىڭ ئىلغار باسقۇچىدا MRD غا ئائىت ئالاقىدار تەتقىقاتلار يېتەرلىك ئەمەس؛
2. ئىلغار كىچىك ھۈجەيرىلىك بولمىغان ئۆپكە راكىنى سىستېمىلىق داۋالاشتىن كېيىن تولۇق ئەسلىگە كېلىش باسقۇچىدىكى بىمارلاردا MRD نى بايقاش تەۋسىيە قىلىنىدۇ، بۇ كېسەللىكنىڭ دىئاگنوزىنى باھالاش ۋە كېيىنكى داۋالاش ئۇسۇللىرىنى تۈزۈشكە ياردەم بېرىدۇ.
3. تولۇق ئەسلىگە كېلىش مەزگىلىدىكى بىمارلاردا MRD غا ئاساسلانغان داۋالاش ئىستراتېگىيىسى ئۈستىدە تەتقىقات ئېلىپ بېرىش تەۋسىيە قىلىنىدۇ، بۇنىڭ بىلەن بىمارلار ئەڭ چوڭ پايدىغا ئېرىشەلەيدۇ.

كۆرۈۋېلىشقا بولىدۇكى، تەرەققىي قىلغان كىچىك ھۈجەيرىلىك بولمىغان ئۆپكە راكىدا MRD بايقاش توغرىسىدا ئالاقىدار تەتقىقاتلار يېتەرلىك ئەمەس بولغاچقا، تەرەققىي قىلغان كىچىك ھۈجەيرىلىك بولمىغان ئۆپكە راكى بىمارلىرىنى داۋالاشتا MRD بايقاشنى قوللىنىش ئېنىق كۆرسىتىلمىگەن.
يېقىنقى يىللاردىن بۇيان، نىشانلىق ۋە ئىممۇنىتېت داۋالاشتىكى ئىلگىرىلەشلەر NSCLC نىڭ ئىلغار باسقۇچىدىكى بىمارلارنى داۋالاش كۆز قارىشىنى ئىنقىلابىي ئۆزگەرتتى.
يېڭىدىن پەيدا بولغان دەلىللەر بەزى بىمارلارنىڭ ئۇزۇن مۇددەتلىك ياشاشقا ئېرىشىدىغانلىقىنى، ھەتتا رەسىمگە تارتىش ئارقىلىق تولۇق ئەسلىگە كېلىشكە ئېرىشىدىغانلىقىدىن ئۈمىد بارلىقىنى كۆرسىتىپ بېرىدۇ. شۇڭلاشقا، NSCLC نىڭ ئىلغار باسقۇچىدىكى بەزى بىمارلار گۇرۇپپىسى ئۇزۇن مۇددەتلىك ياشاش نىشانىغا ئاستا-ئاستا يەتكەنلىكى ئاساسىدا، كېسەللىكنىڭ قايتا يۈز بېرىشىنى نازارەت قىلىش مۇھىم كلىنىكىلىق مەسىلىگە ئايلاندى، ھەمدە MRD سىنىقىنىڭمۇ بۇنىڭدا مۇھىم رول ئوينايدىغان-ئوينامايدىغانلىقى كېيىنكى كلىنىكىلىق سىناقلاردا تەتقىق قىلىنىشى كېرەك.