中文网站
ئىت تۇيۇقسىز قۇسۇپ ئىچ سۈرۈشكە باشلىغاندا، ياكى مۈشۈك ھالسىزلىنىپ ئىشتىھاسى يوقالغاندا، ھايۋانات دوختۇرلىرى كۆپىنچە نۇكلېئىك كىسلاتا تەكشۈرۈشىنى تەۋسىيە قىلىدۇ.
خاتا چۈشەنمەڭ - بۇ ئەرمەك ھايۋانلارنى COVID-19 غا تەكشۈرۈش ئەمەس. ئەكسىچە، بۇ ۋىرۇسنىڭ «گېن كىملىكى» نى ئىزدەپ، ئۇلارنىڭ پارۋوۋىرۇس ياكى كورونا ۋىرۇسى قاتارلىق كۆپ ئۇچرايدىغان پاتوگېنلار بىلەن يۇقۇملانغان-يۇقۇملانمىغانلىقىنى ئېنىقلاشنى ئۆز ئىچىگە ئالىدۇ.
مىسال قىلىپ پارۋوۋىرۇس (DNA ۋىرۇسى) ۋە كورونا ۋىرۇسىنى (RNA ۋىرۇسى) ئالساق بولىدۇ.
پۈتكۈل سىناق جەريانىنى ئۈچ باسقۇچلۇق «دەلىل ئىزدەش» مەنتىقىگە بۆلۈشكە بولىدۇ، ئەمەلىيەتتە بۇنى چۈشىنىش ناھايىتى ئاسان.
بىرىنچى قەدەمئۈلگە توپلاش، بۇ يەردە ئاچقۇچلۇق نۇقتا ۋىرۇسنىڭ «يوشۇرۇنىدىغان ئورنىنى» ئېنىقلاش. پارۋوۋىرۇسلار ئاساسلىقى ئۈچەيدە مەركەزلەشكەن، شۇڭاچوڭ تەرەت ياكى قۇسۇق ئەۋرىشكىسىئالدىنقى ئورۇنغا قويۇلىدۇ؛ كورونا ۋىرۇسى نەپەس يولىغا يوشۇرۇنغان بولۇشى مۇمكىن، شۇڭابوغۇز سۈرتكۈچلىرىئادەتتە ئىشلىتىلىدۇ. بۇ، مەست ھالەتتە ماشىنا ھەيدەش ئۈچۈن قان تەكشۈرۈش تەلەپ قىلىشقا ئوخشايدۇ. ئەگەر خاتا ئورۇندىن ئەۋرىشكە ئېلىنسا - مەسىلەن، ئۈچەيدىكى پارۋوۋىرۇسنى تەكشۈرۈش ئۈچۈن قان ئىشلەتسە - بايقىلىشقا بولمايدۇ.
ئەۋرىشكە توپلانغاندىن كېيىن،نۇكلېئىن كىسلاتاسىنى ئېلىشتۆۋەندىكىدەك، مۇرەككەپ ئەۋرىشكىلەردىن ساپ ۋىرۇسلۇق نۇكلېئىك كىسلاتانى ئايرىشنى مەقسەت قىلىدۇ. ئېسىڭىزدە بولسۇنكى، چوڭ تەرەت ياكى بوغۇز سۈرتكۈچ ئەۋرىشكىلىرىدە يېمەكلىك پارچىلىرى ۋە ھۈجەيرە قالدۇقلىرى قاتارلىق ھەر خىل ئارىلاشمىلار بار. تەجرىبىخانىلار «سۈزگۈچ» رولىنى ئوينايدىغان ئالاھىدە رېئاگېنتلارنى ئىشلىتىپ، بۇ ئارىلاشمىلارنى چىقىرىۋېتىدۇ ۋە پەقەت ۋىرۇسلۇق نۇكلېئىك كىسلاتانىلا قالدۇرىدۇ.
ئەمما، ئۈچۈنRNA ۋىرۇسلىرىكورونا ۋىرۇسىغا ئوخشاش، قوشۇمچە «تەتۈر ترانسكرىپسىيە«قەدەم تەلەپ قىلىنىدۇ. بۇ مۇقىمسىز RNA نى تېخىمۇ ئېنىقلىغىلى بولىدىغان DNA غا ئايلاندۇرۇپ، ئۇنى كېيىنكى قەدەملەرگە تەييارلايدۇ.
ئاخىرقى قەدەمPCR كۈچەيتىش، بۇ ئاساسەن ۋىرۇسنىڭ «گېن كىملىكى» نىڭ مىليونلىغان نۇسخىسىنى ياساشنى ئۆز ئىچىگە ئالىدۇ، شۇڭا ئۈسكۈنە ئۇنى ئېنىق پەرقلەندۈرەلەيدۇ. تەجرىبىخانىلار مىقدارلىق PCR (qPCR) تېخنىكىسىنى قوللىنىپ، مەلۇم ۋىرۇس تەرتىپلىرىنى نىشان قىلغان ئالاھىدە «باشلانغۇچ تەكشۈرۈش ئەسۋابلىرى» نى لايىھىلەيدۇ، مەسىلەن ...VP2 گېنىپارۋوۋىرۇسلاردا ياكىS گېنىكورونا ۋىرۇسىدا. بۇ زوندلار ماگنىتقا ئوخشاش رول ئوينايدۇ، نىشان نۇكلېئىك كىسلاتاغا ئېنىق باغلىنىپ، ئۇنى تېز سۈرئەتتە كۆپەيتىدۇ. ئەۋرىشكىدە دەسلەپتە پەقەت 100 ۋىرۇس نۇسخىسى بولسىمۇ، كۈچەيتىش ئۇلارنى بايقىغىلى بولىدىغان سەۋىيىگە يەتكۈزەلەيدۇ.
ئاندىن ئەسۋاب فلۇئورېسسېنت سىگنالىغا ئاساسەن نەتىجىنى بېكىتىدۇ: چىراغ مۇسبەت نەتىجىنى كۆرسىتىدۇ، چىراغ يوق بولسا مەنپىي نەتىجىنى كۆرسىتىدۇ. پۈتۈن جەريان تەخمىنەن 40 مىنۇتتىن 60 مىنۇتقىچە ۋاقىت كېتىدۇ.
قانداقلا بولمىسۇن، ئەرمەك ھايۋان ئىگىلىرى بىر خىل غەلىتە ئەھۋالغا دۇچ كېلىشى مۇمكىن: ئۇلارنىڭ تۈكلۈك دوستلىرى قۇسۇش ياكى ئىچ سۈرۈش قاتارلىق روشەن ئالامەتلەرنى كۆرسىتىدۇ، ئەمما نۇكلېئىك كىسلاتا سىنىقى مەنپىي چىقىدۇ؛ ياكى ئەكسىچە، ئۇلارنىڭ سىنىقى مۇسبەت چىقىدۇ، ئەمما جۇشقۇن كۆرۈنىدۇ ۋە كېسەللىك ئالامەتلىرىنى كۆرسەتمەيدۇ. نېمە ئىش بولۇۋاتىدۇ؟ بۇنداق «يالغان ئاگاھلاندۇرۇشلار» ئەمەلىيەتتە ناھايىتى كۆپ ئۇچرايدۇ، ئاساسلىقى بىر قانچە ئاساسلىق سەۋەبتىن كېلىپ چىقىدۇ.
ئالدى بىلەن، كىشىلەردە ئالامەتلەر كۆرۈلىدىغان، ئەمما تەكشۈرۈش نەتىجىسى مەنپىي بولغان ئەھۋاللارنى مۇھاكىمە قىلايلى.كۆپىنچە ئەھۋاللاردا، بۇ ۋىرۇسنىڭ «يوشۇرۇنۇش ئويۇنى» ئوينىشى سەۋەبىدىن يۈز بېرىدۇ.
بىر خىل ئەھۋال، ۋىرۇسنىڭ مۇھىتتا تېخى بايقىغىلى بولىدىغان سەۋىيىگە يەتمىگەن ۋاقىت. مەسىلەن، پارۋوۋىرۇس يۇقۇملانغاندىن كېيىنكى دەسلەپكى 3-5 كۈندە، ۋىرۇس ئاساسلىقى لىمفا توقۇلمىلىرىدا كۆپىيىدۇ. تەرەتتىكى ۋىرۇس مىقدارى ھەر بىر رېئاكسىيەدە 100 نۇسخا بايقىلىش چېكىدىن تۆۋەن بولۇپ، PCR سىنىقى ئارقىلىقمۇ بايقىغىلى بولمايدۇ. بۇ خۇددى ئوغرىنىڭ جىنايەت ئۆتكۈزۈشتىن بۇرۇن ئۆيگە كىرىشىگە ئوخشايدۇ - بىخەتەرلىك كامېراسى ھېچقانداق ئىز قالدۇرالمايدۇ.
يەنە بىر ئورتاق مەسىلە ئەۋرىشكە ئېلىشتا.ئەگەر تەرەت ئەۋرىشكىسى بەك كىچىك بولسا، بوغۇز سۈرتكۈچلىرى شىللىق پەردىگە يەتمىسە، ياكى ئەۋرىشكىلەر ئۆي تېمپېراتۇرىسىدا بىر نەچچە سائەت قويۇپ قويۇلسا، نۇكلېئىك كىسلاتا پارچىلىنىپ كەتسە، تەكشۈرۈش ئۈنۈمسىز بولۇپ قالىدۇ. تەجرىبىخانا ستاتىستىكىسىدا كۆرسىتىلىشىچە، خاتا ئەۋرىشكە ئېلىش نەتىجىسىنىڭ %30 تىن كۆپرەكىنى توغرا ئېلىش مۇمكىن.
بۇنىڭدىن باشقا، بۇ ئالامەتلەر پارۋوۋىرۇس ياكى كورونا ۋىرۇسىدىن كېلىپ چىقمىغان بولۇشى مۇمكىن.ئەرمەك ھايۋانلارنىڭ قۇسۇشى ۋە ئىچ سۈرۈشى باكتېرىيەلىك ئۈچەي ياللۇغى ياكى پارازىت يۇقۇملىنىشلىرىدىن كېلىپ چىقىشى مۇمكىن، قىزىش ۋە يۆتەل بولسا مىكوپلازما ئۆپكە ياللۇغىنى كۆرسىتىشى مۇمكىن. نۇكلېئىك كىسلاتا سىناق ئۈسكۈنىلىرى مەلۇم ۋىرۇسلار ئۈچۈن لايىھەلەنگەن بولغاچقا، ئۇلار باشقا سەۋەبلەرنى «قوشۇمچە دىئاگنوز قويالمايدۇ».
ئۇنىڭدىن باشقا،ۋىرۇسلۇق مۇتاتسىيە سىناقنىڭ ئۈنۈمسىز بولۇشىغا سەۋەب بولۇشى مۇمكىن.مەسىلەن، كورونا ۋىرۇسى S گېنىدىكى مۇتاتسىيە تەكشۈرۈش ئۈسكۈنىلىرىنىڭ ئۇنى تونۇشىغا توسقۇنلۇق قىلىشى مۇمكىن. بىر تەجرىبىخانىدا بايقالغان ئۆزگىرىشلەرنىڭ %5.3 ى يالغان مەنپىي نەتىجە بەرگەن بولۇپ، بۇ ئەھۋالنى جەزملەشتۈرۈش ئۈچۈن پۈتۈن گېنوم تەرتىپىنى تەكشۈرۈش تەلەپ قىلىنىدۇ.
ئالامەتسىز ئەرمەك ھايۋانلارنىڭ تەكشۈرۈش نەتىجىسى مۇسبەت چىققاندا، بۇ كۆپىنچە ۋىرۇسنىڭ «ئۇيقۇ ھالىتىدە» ئىكەنلىكىنى كۆرسىتىدۇ.بەزى ئەرمەك ھايۋانلار «ۋىرۇس توشۇغۇچى» بولىدۇ.مۈشۈك ھېربېس ۋىرۇسى ياكى ئىت كورونا ۋىرۇسى قاتارلىق ۋىرۇسلار يۇقۇملانغان ھايۋانلاردا ئۇزۇن مۇددەت ساقلىنىپ قېلىشى مۇمكىن. ئەرمەك ھايۋانلارنىڭ ئىممۇنىتېت سىستېمىسى ساغلام بولسىلا، ئۇلاردا ئالامەتلەر كۆرۈلمەيدۇ، ئەمما ۋىرۇسنى تارقىتىشنى داۋاملاشتۇرىدۇ - خۇددى بەزى كىشىلەردە كېسەللىك قوزغىماي تۇرۇپلا B تىپلىق جىگەر ياللۇغى ۋىرۇسىنى ئېلىپ يۈرگەنگە ئوخشاش.
يەنە بىر ئەھۋال ۋاكسىنانىڭ سىناق نەتىجىسىگە تەسىر كۆرسىتىشىنى ئۆز ئىچىگە ئالىدۇ.تىرىك ئاجىزلاشتۇرۇلغان ۋاكسىنا ئۇرۇلغاندىن كېيىنكى 7-10 كۈن ئىچىدە، ۋاكسىنا ۋىرۇسى تەرەت ئارقىلىق تارقىلىشى مۇمكىن. بۇ مەزگىلدە تەكشۈرۈش ئاسانلا يالغان مۇسبەت نەتىجىنى كەلتۈرۈپ چىقىرىشى مۇمكىن. شۇڭا، ھايۋانات دوختۇرلىرى ئادەتتە ۋاكسىنا ئۇرۇلغاندىن كېيىنكى ئىككى ھەپتە ئىچىدە نۇكلېئىك كىسلاتا تەكشۈرۈشىنى قىلماسلىقنى تەۋسىيە قىلىدۇ.
بۇنىڭدىن باشقا، تەجرىبىخانىلاردا بەزىدە «بۇلغانما ۋەقەلىرى» يۈز بېرىدۇ. ئەگەر ئىلگىرىكى مۇسبەت ئەۋرىشكىدىن چىققان ئېروزوللار يېڭى ئەۋرىشكىگە كىرىپ كەتسە، بۇ ئەسۋابنىڭ ئۇنى «مۇسبەت» دەپ خاتا تونۇپ قېلىشىغا سەۋەب بولۇشى مۇمكىن. قانداقلا بولمىسۇن، ئىناۋەتلىك تەجرىبىخانىلار بۇ بۇلغىنىش خەۋپىنى ئەڭ تۆۋەن چەككە چۈشۈرۈش ئۈچۈن «تازىلاش دورىلىرى» ۋە مەخسۇس سۈرتكۈچلەرنى ئىشلىتىدۇ، بۇ ئاتا-ئانىلارغا ئېتىراپ قىلىنغان سىناق ئورۇنلىرىنى تاللىغاندا تېخىمۇ خاتىرجەملىك بېرىدۇ.
تەكشۈرۈش نەتىجىسى كلىنىكىلىق ئالامەتلەر بىلەن ماس كەلمىسە، ۋەھىمىگە چۈشۈشنىڭ ھاجىتى يوق. ھايۋانات دوختۇرلىرى ئادەتتە تېخىمۇ ئېنىقلاشتۇرۇش ئۈچۈن تۆۋەندىكى قەدەملەرنى تەۋسىيە قىلىدۇ.
بىرىنچى،بىر مەزگىلدىن كېيىن قايتا سىناق قىلىش«ۋىرۇس تارقىلىشنىڭ ئەڭ يۇقىرى پەللىسى»نى تۇتۇش ئۈچۈن. ئەگەر پارۋوۋىرۇس ياكى كورونا ۋىرۇسى يۇقۇملىنىشىدىن گۇمان قىلىنسا، 24-48 سائەتتىن كېيىن قايتا تەكشۈرۈش تەۋسىيە قىلىنىدۇ، چۈنكى بۇ ۋاقىتقىچە ۋىرۇس مىقدارى بايقاش چېكىگە يەتكەن بولۇشى مۇمكىن. بىر تەتقىقاتتا كۆرسىتىلىشىچە، كېسەللىكنىڭ دەسلەپكى باسقۇچىدا سىناق قىلىنغان ئىتلارنىڭ 48 سائەتتىن كېيىن قايتا سىناق قىلىنغاندا مۇسبەت چىقىش نىسبىتى %82 بولغان.
ئىككىنچىدىن،كۆپ خىل تەكشۈرۈش ئۇسۇللىرىنى ئالامەتلەرنى باھالاش بىلەن بىرلەشتۈرۈشئومۇميۈزلۈك باھالاش ئۈچۈن. نۇكلېئىك كىسلاتا سىنىقى «ھازىرقى يۇقۇملىنىش» نى بايقىسا، ئانتىتېلا سىنىقى «ئۆتمۈشتىكى يۇقۇملىنىش» نى بايقىيالايدۇ. بۇلارنى بەدەن تېمپېراتۇرىسى ۋە قان سانى قاتارلىق كۆرسەتكۈچلەر بىلەن بىرلەشتۈرۈش تېخىمۇ تولۇق رەسىمنى بېرىدۇ. مەسىلەن، نۇكلېئىك كىسلاتا سىنىقى مەنپىي، ئەمما ئانتىتېلا مۇسبەت بولغان قۇسقان ئىت ئەسلىگە كېلىش باسقۇچىدا بولۇشى مۇمكىن، ۋىرۇس مىقدارى ئاللىقاچان بايقىغىلى بولمايدىغان سەۋىيەگە چۈشۈپ قالغان بولۇشى مۇمكىن.
ئاخىرىدا، مۇۋاپىق سىناق ئۇسۇلىنى تاللاش ئىنتايىن مۇھىم، چۈنكى ئانتىگېن سىنىقى بىلەن PCR سىنىقىنىڭ پەرقى زور دەرىجىدە چوڭ.
ئانتىگېن سىنىقىنىڭ سەزگۈرلۈكى تۆۋەنرەك بولىدۇ - مەسىلەن، پارۋوۋىرۇسنى بايقاش ئۈچۈن ئىجابىي نەتىجە بېرىش ئۈچۈن 10⁵ ۋىرۇس زەررىچىسى تەلەپ قىلىنىدۇ. ئەكسىچە، PCR سىنىقى پەقەت 100 ۋىرۇس نۇسخىسىنى بايقىيالايدۇ، بۇ بولسا سەزگۈرلۈكنى كۆرۈنەرلىك دەرىجىدە يۇقىرى كۆتۈرىدۇ. شۇڭا، ئەگەر ئەرمەك ھايۋاندا ئېنىق ئالامەتلەر كۆرۈلسە، ئەمما ئانتىگېن سىنىقىدا مەنپىي نەتىجە چىقسا، دىئاگنوز قويۇشنىڭ ئالدىنى ئېلىش ئۈچۈن، ھايۋانات دوختۇرىغا PCR سىنىقىغا ئۆتۈشنى تەۋسىيە قىلىش كېرەك.
سىناق قىلىشنىڭ چەكلىمىسى بار؛ ئىلمىي ھۆكۈم چىقىرىش تېخىمۇ مۇھىم.
ئەمەلىيەتتە، نۇكلېئىك كىسلاتا سىنىقى «سېھىرلىك ئوق» ئەمەس. ئۇ مۇۋاپىق ئەۋرىشكە ئېلىش، ۋاقتىدا سىناق قىلىش ۋە ۋىرۇسنىڭ مۇتاتسىيەگە ئۇچرىماسلىقى ئۈچۈن «ھەمكارلىشىشى»نى تەلەپ قىلىدۇ.
تەكشۈرۈش نەتىجىسى ئالامەتلەر بىلەن توقۇنۇشۇپ قالسا، ئەرمەك ھايۋان ئىگىلىرى ۋەھىمىگە چۈشۈپ قالماسلىقى كېرەك. ھايۋانات دوختۇرلىرىنىڭ ئەرمەك ھايۋاننىڭ كېسەللىك تارىخى، ۋاكسىنا ئەملەش خاتىرىسى ۋە تەكشۈرۈش نەتىجىلىرىگە ئاساسەن ئومۇميۈزلۈك ھۆكۈم چىقىرىشىغا يول قويۇڭ. بۇ ئۇسۇل يۇڭلۇق دوستلىرىمىزنىڭ تېخىمۇ ئېنىق دىئاگنوز قويۇشى ۋە داۋالىنىشىغا كاپالەتلىك قىلىپ، ئۇلارنىڭ تېز ساقىيىشىغا ياردەم بېرىدۇ.
ئېلان قىلىنغان ۋاقىت: 2025-يىلى 11-ئاينىڭ 6-كۈنى
مەخپىيەتلىك تەڭشەكلىرى